Verplichte vaccins in België: hond, kat en Europees paspoort

"Moet mijn hond gevaccineerd zijn voor het dierenpension?", "Heeft mijn binnenkat herhalingsvaccins nodig?", "Mag ik met mijn pup van drie maanden naar Frankrijk?" Deze vragen komen elke zomer terug bij Belgische dierenartsen. Samengevat: op Belgisch grondgebied legt de wet geen enkel vaccin op, maar zodra uw dier de grens oversteekt, worden het rabiësvaccin en het Europees paspoort verplicht. Daartussen beschermen de zogenaamde basisvaccins uw gezel tegen ernstige ziekten die hier nog altijd voorkomen.

Wat de Belgische wet zegt

België is officieel rabiësvrij sinds 2001 en sinds 1 maart 2016 is het rabiësvaccin niet langer verplicht voor honden, katten en fretten die op het grondgebied blijven. Het FAVV legt het alleen op bij vertrek naar een ander land en bij aankomst in België van een dier uit het buitenland.

Geen enkel ander vaccin is wettelijk verplicht. Daarentegen zijn identificatie met een chip en registratie wel verplicht, voor honden én katten, in Wallonië, Vlaanderen en Brussel. Ons artikel over de chip en de registratie bij DogID / CatID beschrijft de stappen.

De basisvaccins van de hond

De richtlijnen 2024 van de WSAVA, de wereldwijde referentie voor dierenartsen, definiëren de "core"-vaccins als die welke alle honden zouden moeten krijgen, ongeacht hun levensstijl :

• hondenziekte (ziekte van Carré), vaak dodelijk, die de luchtwegen, het spijsverteringsstelsel en het zenuwstelsel aantast ;
• besmettelijke hepatitis (ziekte van Rubarth, canien adenovirus type 1) ;
• parvovirose, een gevreesde bloederige gastro-enteritis bij de pup.

De WSAVA voegt eraan toe dat leptospirose als basisvaccin moet worden beschouwd in streken waar de ziekte voorkomt. Dat is het geval in België, waar knaagdieren en stilstaand water ze overdragen, en waar ze ook mensen treft. Uw dierenarts stelt het dus systematisch voor. Afhankelijk van de levensstijl kan hij kennelhoest toevoegen, nuttig voor pension en tentoonstellingen, en rabiës voor reizen. Het vaccinatieboekje van de hond beschrijft elk vaccin in detail.

De basisvaccins van de kat

Voor de kat zijn de basisvaccins volgens de WSAVA :

• kattenziekte (feliene panleukopenie), een zeer resistent parvovirus dat u onder uw schoenen mee naar binnen kunt brengen ;
• niesziekte, die het feliene herpesvirus en calicivirus omvat, verantwoordelijk voor niezen, mondzweren en bindvliesontsteking.

Feliene leukemie (FeLV) wordt aanbevolen voor katten jonger dan een jaar en voor volwassen katten die buiten komen of samenleven met een kat die buiten komt. Een strikte binnenkat die alleen leeft kan het na overleg met de dierenarts overslaan; rabiës geldt alleen voor katten die reizen. De details vindt u in ons vaccinatieschema voor de kat.

Schema voor pup en kitten, daarna herhalingen

De antistoffen van de moeder beschermen het jonge dier, maar blokkeren ook de werking van de vaccins. De WSAVA beveelt daarom meerdere injecties aan bij pup en kitten, om de 2 tot 4 weken, met de laatste op 16 weken of later, gevolgd door een herhaling vanaf 26 weken. In de praktijk :

De WSAVA benadrukt: basisvaccins mogen bij volwassen dieren niet vaker worden gegeven dan nodig, want de opgebouwde immuniteit houdt meerdere jaren aan. Uw dierenarts past het protocol aan het dier aan: een jachthond in de Ardennen krijgt niet dezelfde herhalingen als een Brusselse binnenkat.

In het gratis gezondheidsboekje Zoolinko genereert elk geregistreerd vaccin een herinnering voor de vervaldatum, net als voor antiparasitaire middelen, en de fiche van het dier blijft gekoppeld aan het chipnummer.

Het Europees paspoort om te reizen

Om België te verlaten met een hond, kat of fret, zelfs voor een weekend, gelden in de hele Unie drie voorwaarden :

1. Identificatie met een elektronische chip, geplaatst vóór de rabiësvaccinatie, anders wordt die niet erkend. Een leesbare tatoeage van vóór 3 juli 2011 blijft aanvaard, behalve voor Ierland en Malta.
2. De rabiësvaccinatie, mogelijk vanaf 12 weken. De eerste vaccinatie wordt pas geldig na minstens 21 dagen: een dier reist dus niet vóór 15 weken. Een herhaling die binnen de geldigheid van het vorige vaccin wordt gegeven, is meteen geldig; te laat, dan telt ze als een eerste vaccinatie en begint de termijn van 21 dagen opnieuw.
3. Het Europees paspoort, afgegeven en ingevuld door uw dierenarts, met de identificatie, uw gegevens, uw handtekening en de vaccinaties. Het blijft het hele leven van het dier geldig.

Ierland, Noord-Ierland, Finland, Noorwegen en Malta eisen voor honden bovendien een behandeling tegen de vossenlintworm, toegediend door een dierenarts tussen 120 uur en 24 uur vóór aankomst. Boven 5 dieren gelden de commerciële regels, behalve bij deelname aan een tentoonstelling of wedstrijd met dieren ouder dan 6 maanden. Buiten de Europese Unie informeert u bij de ambassade: een antistoffentitratie, een gezondheidscertificaat of quarantaine kunnen vereist zijn. Onze gids over het Europees paspoort vat de stappen samen.

Pensions, tentoonstellingen en andere situaties

Geen enkele wet bepaalt welke vaccins een dierenpension mag eisen, maar elke erkende instelling mag dat in haar reglement opleggen. In Vlaanderen herinnert de dienst Dierenwelzijn eraan dat het personeel de vaccinaties controleert in het paspoort van de hond of het vaccinatieboekje van de kat en dat tijdens het verblijf bewaart. Reken voor de hond op de basisvaccins, leptospirose en kennelhoest, en voor de kat op kattenziekte en niesziekte; dezelfde logica geldt voor tentoonstellingen en hondenclubs. Plan de herhalingen ruim vóór het verblijf.

Ook konijnen worden niet vergeten: tegen myxomatose en de virale hemorragische ziekte wordt eveneens gevaccineerd, zie ons artikel over het konijn.