Braken en diarree bij hond en kat: de alarmsignalen herkennen
Door Team Zoolinko
5 min lezen
In het kort
Eén keer braken of diarree bij een levendig volwassen dier dat drinkt, is meestal onschuldig en lost zich op met een kort dieet. Ga met spoed naar de dierenarts bij bloed, sloomheid, herhaald braken, een opgezette buik met vergeefse braakpogingen, een uitgedroogde pup of kitten, of een vermoedelijke vergiftiging.
Een bevuild tapijt bij het ochtendgloren, een kattenbak die sterker ruikt dan anders: elke eigenaar kent die momenten. De meeste gaan binnen 24 uur voorbij. Enkele verbergen een darmafsluiting, een vergiftiging of een maagtorsie die zich in uren afspeelt. Hieronder leest u hoe u het onderscheid maakt, wat u thuis kunt doen en wanneer u de dierenarts van wacht belt.
Braken, regurgiteren, diarree: waarover gaat het?
Braken is actief: samentrekkingen van de buik, misselijkheid, speekselen, en dan het uitwerpen van gedeeltelijk verteerde inhoud. Regurgiteren is passief: het dier geeft onverteerd voedsel terug, vaak in de vorm van een worst, zonder inspanning. Het onderscheid telt, want regurgiteren wijst naar de slokdarm en braken naar de maag, de darmen of een algemene ziekte (nieren, lever, pancreas, gif).
Wat diarree betreft: één of twee keer zachte ontlasting bij een dier dat eet en speelt, is iets heel anders dan een waterige straal elk uur of zwarte, kleverige ontlasting.
De vaak voorkomende, meestal onschuldige oorzaken
- Plotse voedingswissel, tafelresten, ongewone snoepjes.
- Eetbare misstappen: vuilnisbak, kadaver tijdens de wandeling, grote hoeveelheden gras.
- Haarballen bij de kat, vooral bij langharige rassen.
- Darmparasieten, in het bijzonder wormen en Giardia bij jonge dieren; onze gids over de frequentie van ontwormen licht het schema toe.
Bij een alerte volwassene die drinkt en maar één of twee keer gebraakt heeft, lost dit zich meestal thuis op.
Wanneer het een spoedgeval is
Sommige tekenen vragen om een onmiddellijk telefoontje naar de dierenarts, dag en nacht:
| Teken | Wat erachter kan zitten |
|---|---|
| Bloed in het braaksel of zwarte, kleverige ontlasting | Maagzweer, vergiftiging door rattengif of ontstekingsremmers, vreemd voorwerp |
| Herhaald braken (meer dan 2 of 3 keer in enkele uren) of water niet binnenhouden | Darmafsluiting, pancreatitis, nierfalen |
| Opgezette, harde buik, braakpogingen zonder resultaat, onrust, speekselen | Maagdilatatie-torsie, vooral bij grote honden met een diepe borstkas |
| Uitgesproken sloomheid, dier dat zich verstopt, bleek of grijs tandvlees | Shock, inwendige bloeding, ernstige uitdroging |
| Pup of kitten jonger dan 6 maanden die braakt of diarree heeft | Snelle uitdroging, parvovirose, parasieten |
| Ontbrekend touw, speeltje, bot of sok, diarree met kokhalzen | Vreemd voorwerp, risico op perforatie |
| Mogelijk contact met een giftige stof | Chocolade, druiven, planten, antivries, geneesmiddelen voor mensen |
Maagdilatatie-torsie treft vooral grote rassen (Duitse dog, Duitse herder, setter, koningspoedel, sint-bernard), vaak na een grote maaltijd gevolgd door beweging. De hond is onrustig, probeert zonder succes te braken, zijn buik spant op: elk uur telt, 25 tot 30 % van de getroffen honden overleeft het niet, ook niet na chirurgie.
Voor giftige stoffen is het Belgisch Antigifcentrum ook voor dieren bereikbaar op 070 245 245 (op weekdagen van 8 tot 16 uur, in het weekend van 10 tot 16 uur). Laat uw dier nooit zelf braken. Zie ook onze artikels over giftige planten en de gevaren van chocolade.
Uitdroging herkennen in twee handelingen
Uitdroging is de meest voorkomende complicatie, en de meest sluipende bij kleine dieren. Twee tests:
- De huidplooi: knijp zachtjes de huid tussen de schouderbladen samen en laat los. Bij een goed gehydrateerd dier springt ze in minder dan een seconde terug. Blijft de plooi staan, dan heeft het dier een watertekort.
- Het tandvlees: til de lip op. Roze, vochtig en glanzend tandvlees is normaal. Droog tandvlees dat aan de vinger kleeft, bleek of grijsachtig, wijst op een probleem.
Een uitgedroogde kitten of pup rehydrateert niet thuis: er is een infuus nodig.
Wat u thuis doet als de tekenen geruststellend zijn
Voor een levendige volwassene, zonder bloed of pijn, na één of twee episodes:
- Kort dieet: haal het voer 12 tot 24 uur weg bij een volwassen hond, en nooit langer dan 12 uur bij een kat, wiens lever slecht tegen vasten kan. Geen dieet voor pups, kittens, oudere of diabetische dieren.
- Water altijd beschikbaar, in kleine herhaalde hoeveelheden in plaats van een grote kom die in één keer wordt leeggedronken en nieuw braken uitlokt. Blijft het water niet binnen, raadpleeg dan de dierenarts.
- Geleidelijke hervatting van het eten: goed gekookte rijst met kippenfilet of magere vis, of een veterinair gastro-intestinaal voer, in 4 tot 6 kleine maaltijden per dag gedurende 2 tot 3 dagen, daarna geleidelijk terug naar de gewone portie.
- Geen geneesmiddelen voor mensen. Paracetamol, ibuprofen en loperamide kunnen een kat of een kleine hond doden. Gebruik alleen wat uw dierenarts heeft voorgeschreven.
- Noteer het tijdstip en het uitzicht van elke episode: dat versnelt de diagnose.
Verbetert er niets na 24 uur, of verschijnt ondertussen één enkel alarmsignaal, bel dan. 's Nachts of op zondag legt onze gids uit hoe de dierenarts van wacht werkt.
Voorkomen: voedingsovergangen en gewichtsopvolging
Het spijsverteringsstelsel houdt van routine. Elke verandering van merk, gamma of type voer (bijvoorbeeld van brokken naar natvoer) gebeurt over 7 tot 10 dagen, door het aandeel nieuw voer per kwart te verhogen. Dezelfde overgangsprincipes gelden voor herbivoren, zoals ons artikel over de voeding van het konijn uitlegt.
Het gewicht is uw beste indicator op lange termijn. Een verlies van 5 % in een maand, samen met herhaalde spijsverteringsklachten, rechtvaardigt een onderzoek, zelfs als elke episode onschuldig leek. Dierenartsen gebruiken ook de lichaamsconditiescore op 9 punten: de ribben moeten voelbaar zijn onder een dun laagje vet, zonder zichtbaar te zijn.
In Zoolinko bewaart het gratis gezondheidsboekje van uw dier de gewichtscurve, de voeding en de behandelingen; moet u naar een dierenarts van wacht snellen, dan geeft de noodtoegang van 72 uur hem de volledige geschiedenis in één scan.
Veelgestelde vragen
Mijn hond heeft 's ochtends één keer gele gal gebraakt: moet ik me zorgen maken?
Gal braken op een lege maag, bij een hond die verder in vorm is, wijst vaak op een maag die te lang leeg bleef. Verdeel de maaltijden en voeg 's avonds een kleine portie toe. Herhaalt dit zich meerdere keren per week, raadpleeg dan de dierenarts.
Hoelang kan ik wachten voor ik met diarree naar de dierenarts ga?
Bij een levendige volwassene die drinkt, zonder bloed of braken, zijn 24 tot 48 uur dieet en observatie redelijk. Bij een pup, een kitten, een ouder of ziek dier wacht u niet langer dan enkele uren.
Mag ik mijn dier Smecta, Imodium of paracetamol geven?
Nee. Paracetamol is dodelijk voor de kat en giftig voor de hond, loperamide is gevaarlijk bij bepaalde rassen en verbergt een darmafsluiting. Maagbeschermers voor mensen geeft u alleen op advies van de dierenarts.
Hoe weet ik of mijn kat uitgedroogd is?
Knijp de huid tussen de schouderbladen samen: ze moet in minder dan een seconde terugspringen. Voel aan het tandvlees: het moet vochtig en roze zijn. Een kat die niet meer drinkt, doffe ogen heeft en meerdere keren gebraakt heeft, moet dezelfde dag nog gezien worden.
Mijn grote hond heeft een opgezette buik en probeert vergeefs te braken: wat doe ik?
Vertrek onmiddellijk naar de dierenarts of de dierenarts van wacht, zonder af te wachten of het overgaat. Dit is het typische beeld van een maagdilatatie-torsie, een chirurgisch spoedgeval waarbij elk uur telt.
Bronnen
Bronnen geraadpleegd bij het schrijven.
- Belgisch Antigifcentrum: vergiftigingen bij dieren www.centreantipoisons.be
- MSD Veterinary Manual: vomiting in cats www.msdvetmanual.com
- WSAVA: Global Nutrition Guidelines (lichaamsconditiescore, voedingsopvolging) wsava.org
