Vuurwerk met Nieuwjaar: zo beschermt u uw hond en kat

Elke 31 december beleven duizenden Belgische honden en katten de ergste nacht van hun jaar. Voor het dier is het een reeks onvoorspelbare knallen, lichtflitsen en kruitgeuren, zonder enige uitleg. De Brusselse Raad voor Dierenwelzijn herinnert eraan dat geluidsfobieën de vijfde meest voorkomende oorzaak van gedragsproblemen bij honden zijn, en dat paniek leidt tot weglopen, verwondingen en soms de dood. Met wat voorsprong wordt die nacht een stuk draaglijker.

Stresssignalen herkennen

Bij de hond: trillen, hijgen, kwijlen, oren plat, staart laag, heen en weer lopen, zich willen verstoppen of juist vluchten, deuren of ramen beschadigen, voedsel weigeren, soms plassen of ontlasting in huis. Bij de kat: verdwijnen onder een meubel, wijde pupillen, opgezette vacht, ongewoon miauwen, of juist volledig verstijven. Een dier dat een slecht oudejaar heeft meegemaakt, reageert het jaar daarop vaak sterker, dus begin op tijd.

Voorbereiden vanaf november

Vlaanderen Dierenwelzijn raadt aan het dier ruim vooraf te laten wennen aan vuurwerkgeluiden, zo nodig met een gedragstherapeut. Concreet:

• Geleidelijke geluidsgewenning: speel opnames van knallen op heel laag volume terwijl uw dier eet of speelt, en zet het geluid elke dag enkele standjes hoger, over meerdere weken. Verstijft het dier of wordt het ongerust, ga dan een stap terug.
• Een rustige schuilplaats: een mand in een binnenkamer, een plek onder het bed, een halfopen kast voor de kat, een met een plaid bedekte transportbench voor de hond. Het dier moet er nu al vrij in en uit kunnen, zodat de plek op de avond zelf geruststellend is.
• Kalmerende feromonen: verdamper of halsband die u enkele dagen vooraf in gebruik neemt.
• Afspraak bij de dierenarts: heeft uw dier al eens gepanikeerd, maak dan in november of begin december een afspraak. De agenda's lopen snel vol en sommige behandelingen starten meerdere dagen voor de 31ste. Medicatie en antistresssupplementen neemt u alleen op advies van de dierenarts: verkeerd gekozen kalmeermiddelen laten het dier bij bewustzijn maar bewegingsonbekwaam, wat de angst verergert. Noteer de reactie van het dier en de gekregen behandeling in zijn gratis Zoolinko-boekje: goud waard het jaar daarop.
• Chip en registratie controleren: op 31 december lopen heel veel dieren weg, en een teruggevonden dier komt alleen thuis als uw telefoonnummer up-to-date staat in DogID of CatID. Ons artikel over de chip en registratie bij DogID / CatID legt uit hoe u uw gegevens controleert en aanpast, en onze gids over de elektronische chip in België herhaalt de verplichtingen.

Oudejaarsavond zelf

• Wandelen voor het donker, altijd aan de leiband, ook met een normaal betrouwbare hond: één losse knaller volstaat om hem te laten wegrennen.
• Kat binnen vanaf de late namiddag, kattenluik op slot, ramen en deuren dicht. Een gepanikeerde kat die buiten raakt, blijft soms dagen weg.
• Rolluiken en gordijnen dicht, lichten aan om de flitsen te dempen, radio of televisie als achtergrondgeluid.
• Ruim breekbare voorwerpen op en blokkeer de toegang tot de buitendeuren.
• Blijf kalm en natuurlijk. Straf nooit een dier dat trilt, blaft of zijn behoefte binnen doet. Leid het af met een spel of een kauwsnack en beloon de rustige momenten. Zoekt het contact, aai het dan rustig; verkiest het zijn schuilplaats, laat het dan met rust.
• Neem het niet mee naar het vuurwerk en steek zelf geen vuurwerk af.
• Na het vuurwerk houdt u een erg bang dier nog enkele uren binnen, en controleert u de volgende dag de tuin: niet-ontplofte restanten kunnen nog afgaan.

Ontsnapt uw dier toch, meld het dan meteen als verloren op DogID of CatID en activeer de verloren-modus van zijn Zoolinko-fiche: wie zijn chip of QR-code scant, ziet meteen uw contactgegevens.

Paarden, konijnen en andere kleine huisdieren

Ook weidedieren raken in paniek. Vlaanderen Dierenwelzijn raadt aan paarden die het gewoon zijn op stal te zetten; dieren die dat niet gewoon zijn, blijven beter op de weide, op voorwaarde dat de omheining stevig is en zonder scherpe voorwerpen. Geef extra hooi, laat radio en licht aan en geef pas een kalmeermiddel na advies van de dierenarts. Voor konijnen, cavia's en vogels zet u de kooi in een rustige kamer, dekt u ze gedeeltelijk af met een laken en voegt u schuilplekken en hooi toe: een konijn in paniek kan zich ernstig verwonden aan de tralies.

Wat zegt de wet in België?

De regels hangen af van waar u woont.

• Vlaanderen: het decreet van 26 april 2019 voerde een algemeen verbod in op het afsteken van vuurwerk, tenzij met toestemming van de gemeente, maar het Grondwettelijk Hof vernietigde het omdat de materie federaal is. Vandaag legt elke stad of gemeente haar regels vast in haar politiereglement. De Vlaamse overheid raadt aan bij de gemeente of de politiezone na te vragen of afsteken is toegestaan en onder welke voorwaarden; verkoop op kermissen en markten is verboden en aankoop is voorbehouden aan meerderjarigen.
• Brussel: vuurwerk afsteken is verboden op het hele Brusselse grondgebied, ook op privéterrein, op straffe van een boete. Alleen professionele spektakels, zoals dat van oudejaarsavond, zijn toegestaan.
• Wallonië: geen gewestelijk verbod, maar veel gemeenten beperken of verbieden privévuurwerk via hun politiereglement, soms alleen op de openbare weg, soms overal. Verschillende gemeenten verplichten of promoten "geluidsarm" vuurwerk, waarvan de knal in de lucht ongeveer 70 dB bedraagt in plaats van 150 dB. De Waalse Raad voor Dierenwelzijn erkent de negatieve impact van vuurwerk op dieren en vraagt de federale overheid het gebruik te beperken of zelfs de verkoop te verbieden.

Raadpleeg begin december de website van uw gemeente of politiezone, informeer naar het uur van het gemeentelijke vuurwerk om erop te anticiperen, en houd ook de chocolade van het feestmaal in het oog.