Voeding van konijn en kleine huisdieren: hooi, groen, tanden

Het konijn heeft talloze Belgische gezinnen veroverd, vaak naast een cavia, een hamster of een rat. Toch blijft zijn voeding de belangrijkste reden voor een bezoek aan de dierenarts: te lange tanden, diarree, stilstand van de darmen. De regels zijn eenvoudig, en een goed gevoed konijn blijft zo'n acht jaar bij u.

Hooi, 80 % van het rantsoen van het konijn

Het konijn is een strikte planteneter waarvan het hele verteringsstelsel gebouwd is om voortdurend lange vezels te verwerken. De Vlaamse dienst Dierenwelzijn beveelt aan dat hooi ongeveer 80 % van de voeding uitmaakt, dat het altijd beschikbaar is en dat uw konijn er elke dag ongeveer zijn eigen volume van eet.

• Kies weidehooi of timotheehooi (Timothy): groen, droog, geurig en stofvrij.
• Vermijd luzerne voor een volwassen konijn: te rijk aan calcium en eiwitten.
• Houd de ruif altijd vol.
• Stro dient als bodembedekking, niet als voedsel.

Vers groen: 15 % en variatie

Reken op ongeveer 15 % van het rantsoen, dus een flinke handvol per dag voor een dwergkonijn. Introduceer elke nieuwe groente over meerdere dagen, in kleine hoeveelheden, zodat de darmflora zich kan aanpassen.

Goed verdragen groenten: witloof, andijvie, wortelloof, radijsblad, peterselie, koriander, paardenbloem, klaver. Wortelen en bieten zijn zoete snoepjes, enkel in dunne schijfjes. Kolen en broccoli gisten en veroorzaken een opgeblazen buik: te vermijden.

Korrels: één eetlepel, niet meer

Korrels zijn slechts een aanvulling: 5 % van het rantsoen, dus ongeveer één eetlepel per dag voor een klein tot middelgroot konijn, of 20 tot 25 g per kilo lichaamsgewicht volgens de diergeneeskundige referenties. Kies uniforme korrels met lange vezels in plaats van kleurrijke mengelingen waaruit het konijn de zoete stukjes pikt.

Verboden voeding

Sommige menselijke voedingsmiddelen zijn giftig of gevaarlijk voor konijnen en kleine knaagdieren:

• brood, beschuit, koekjes, granen: zetmeel en suiker die de gisting in de darm ontregelen;
• chocolade: giftig;
• aardappelen (en de schillen), avocado, ui, look, prei, bieslook;
• te veel ijsbergsla: erg arm, geeft een opgeblazen buik en zachte ontlasting;
• gemaaid gras: gist binnen enkele uren;
• snoepjes uit de winkel en liksteen.

Kamerplanten zijn een ander gevaar: lees ons artikel over giftige planten voor hond en kat. Bij een vermoeden van inname is het Belgisch Antigifcentrum bereikbaar op 070 245 245 en verwijst het u door naar uw dierenarts.

Water

Zet een zware kom op een klein verhoog, zodat er geen bodembedekking in valt, en eventueel een drinkfles als aanvulling. Ververs het water elke dag.

Tanden die levenslang groeien

De snijtanden en kiezen van konijn, cavia en chinchilla groeien zonder onderbreking. Alleen langdurig kauwen op vezels (hooi, gras, takken van wilg of onbespoten fruitboom) slijt ze correct af. Zonder dat vormen de kiezen punten die tong en wangen verwonden.

Controleer de snijtanden één keer per maand en vraag uw dierenarts bij elk bezoek de kiezen na te kijken. Alarmsignalen: kwijlen, natte kin, plotse voorkeur voor zacht voedsel, gewichtsverlies, kleinere keutels.

Cavia: vitamine C erbij

De cavia maakt zelf geen vitamine C aan. Hij vindt ze in dagelijks groen (paprika, peterselie, loof, witloof) en in specifieke caviakorrels die niet vervallen zijn, want de vitamine breekt snel af. Voeg ze niet toe aan het drinkwater, waar ze verdunt en afbreekt: een kauwtablet dat u rechtstreeks geeft, werkt beter.

Hamster, rat, fret: in het kort

• Hamster: volledige korrel, een beetje groen, beperkt zaden.
• Rat: omnivoor, volledige rattenkorrel, gevarieerde groenten, een beetje eiwit; geen chocolade of zout voedsel.
• Fret: strikte vleeseter, voeding voor fretten of kittens rijk aan dierlijke eiwitten; nooit fruit, groenten of zoetigheden.

Stilstand van de darmen: een spoedgeval

Het spijsverteringskanaal van een gezond konijn stopt nooit. Als uw konijn niet meer eet en geen keutels meer maakt, roerloos zit met een gespannen buik of tandenknarst, is dat een spoedgeval: de Vlaamse dienst Dierenwelzijn beschouwt een konijn dat een dag niet gegeten heeft als een noodsituatie. Probeer geen huismiddeltjes en bel onmiddellijk een dierenarts van wacht als dit 's avonds of in het weekend gebeurt. Aanhoudende diarree, aangekoekte keutels aan het achterwerk en lusteloosheid zijn dezelfde signalen als die in spijsvertering: de alarmsignalen.

Vaccinaties van het konijn in België

Twee virusziekten doden gezelschapskonijnen, ook als ze in een flat wonen, want ze worden overgedragen door stekende insecten en besmette voorwerpen:

• myxomatose: zwelling van kop en oogleden, uitvloei, dood na 10 tot 14 dagen;
• viraal hemorragisch syndroom (VHS of RHD), inclusief de variant RHDV2, vaak fataal zonder voorafgaand teken.

Een combinatievaccin beschermt tegen de drie virussen. Het kan vanaf 5 weken toegediend worden en wordt jaarlijks herhaald. Geen enkele vaccinatie is verplicht voor konijnen in België (zie verplichte vaccins en paspoort voor hond en kat), maar alle dierenartsen voor kleine huisdieren bevelen ze aan. U kunt die herinneringen bewaren in Zoolinko, het gratis digitale gezondheidsboekje, dat u vóór de vervaldatum verwittigt en de fiche van uw konijn binnen handbereik houdt, ook in noodgevallen.

Een dierenarts met ervaring in kleine huisdieren vinden

Niet elke praktijk ontvangt konijnen en knaagdieren. Zoek een dierenarts die "exotische dieren" of kleine zoogdieren vermeldt, of wend u tot de universitaire klinieken van de ULiège in Luik en de UGent in Merelbeke. Plan een jaarlijks bezoek met controle van de tanden en weging.